Η πόλη μας
Κέρκυρα
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΙΚΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΙΚΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Κυριακή 28 Φεβρουαρίου 2016
Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2016
Τετάρτη 15 Ιανουαρίου 2014
Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ Α2
Μέλη ομάδας : Κατέχης Νικόλαος, Κατσαρός Παναγιώτης, Κατσαρού Χρυσούλα, Ελευθερία Κομιανού, Λέσσης Μενέλαος.
Πρώτη περίληψη (Η τιμή και το χρήμα)
Μέλη ομάδας : Κατέχης Νικόλαος, Κατσαρός Παναγιώτης, Κατσαρού Χρυσούλα, Ελευθερία Κομιανού, Λέσσης Μενέλαος.
Πρώτη περίληψη (Η τιμή και το χρήμα)
Σε ένα προάστιο της Κέρκυρας, στις αρχές του αιώνα, ζει η οικογένεια της σιόρας Επιστήμης της Τρινκούλαινας, που αποτελείται από την ίδια, τον άντρα της και τα τέσσερα παιδιά τους. Οι φροντίδες για το σπίτι και τα παιδιά περνούν απ’ τα χέρια της, καθώς ο άντρας της είναι μέθυσος και ανίκανος. Ένα πρωινό η σιόρα Επιστήμη παρέχει βοήθεια στον Αντρέα, νέο από χρεοκοπημένη αρχοντική οικογένεια, που κάνει λαθρεμπόριο ζάχαρης και τον κυνηγάει η αστυνομία. Τότε γίνεται η πρώτη επαφή του με την πιο όμορφη κόρη της ηρωίδος, τη Ρήνη, και ένα αμοιβαίο αίσθημα αρχίζει να αναπτύσσεται μεταξύ τους από εκείνη την ημέρα. Λίγες μέρες αργότερα ο Αντρέας συζητεί σε μια ταβέρνα με τους φίλους του πολιτικά. Η συζήτηση όμως σε λίγο στρέφεται στο θέμα του γάμου: ο Αντρέας βλέπει σαν τη μοναδική λύση, για να μην πουλήσει το σπίτι του, να παντρευτεί την πλούσια νύφη που του προξενεύουν. Έτσι, βρίσκεται ανάμεσα στο δίλημμα της οικονομικής σωτηρίας του και της αγάπης του. Μετά από λίγο καιρό, η Ρήνη βάζει κρυφά στο σπίτι τον Αντρέα, πράγμα που ήταν μεγάλη προσβολή την εποχή εκείνη. Η σιόρα Επιστήμη, μόλις το πληροφορείται καταφθάνει αναστατωμένη στο σπίτι, ο Αντρέας όμως την καθησυχάζει υποσχόμενος πως θα παντρευτεί την κόρη της, της ζητάει όμως προίκα, για να μη χάσει το σπίτι του. Η μητέρα της Ρήνης και η ίδια, κλαίγοντας υποστηρίζουν πως δεν έχουν ανάγκη από προίκα και μπορούν να τα βγάλουν πέρα με τη δουλειά τους, αφού και οι δύο εργάζονται. Ο Αντρέας επιμένει απορρίπτοντας το ποσό που του υπόσχεται μετά από μεγάλη πίεση η Τρικούλαινα. Η Ρήνη παίρνει προς στιγμή το μέρος του Αντρέα, κινούμενη από την αγάπη της, η σιόρα Επιστήμη όμως είναι ανένδοτη. Ο διάλογος συνεχίζεται για αρκετή ώρα στο ίδιο μοτίβο και τελικά ο Αντρέας φεύγει, αφού υπόσχεται στη Ρήνη πως θα την παντρευτεί. Για να κερδίσει τα χρήματα που χρειάζεται, ο Αντρέας συνεχίζει το λαθρεμπόριο. Σε κάποιο ταξίδι του όμως μαθαίνει πως η Ρήνη ετοιμάζεται να παντρευτεί. Πηγαίνει στο σπίτι της, τη βρίσκει μόνη και την πείθει να τον ακολουθήσει. Ύστερα από λίγο η σιόρα Επιστήμη πηγαίνει να τους βρει. Ο Αντρέας υπόσχεται να παντρευτεί τη Ρήνη, χωρίς καμία απαίτηση για προίκα. Αλλά ο καιρός περνάει και η υπόσχεση του Αντρέα δεν πραγματοποιείται. Στο μεταξύ η Ρήνη έχει μείνει έγκυος, και ο Αντρέας πουλάει ψάρια στην αγορά, αφήνοντάς την μόνη στο σπίτι. Η σιόρα Επιστήμη βρίσκει μια μέρα τον Αντρέα την ώρα της δουλειάς του και του ζητάει να συζητήσουν. Εκείνος όμως δε δέχεται και τη διώχνει. Πάνω στην οργή και την απελπισία της αρπάζει ένα μαχαίρι και τον τραυματίζει ελαφρά στο μπράτσο. Την ώρα που την πιάνουν οι αστυνομικοί δίνει στον Αντρέα το κλειδί του κομού που φυλάει τα λεφτά στο σπίτι της και του λέει να τα πάρει όλα, με μόνο αντάλλαγμα να την υπερασπίσει στο δικαστήριο.
Δε βρίσκει όμως εκεί τη
Ρήνη αλλά στο δικό της και της λέει με ενθουσιασμό τα νέα, περιμένοντας να χαρεί κι αυτή, μια που τώρα όλα
τα προβλήματά τους λύνονται και μπορούν να παντρευτούν.
Αναγγέλλει ακόμη στον πατέρα της πως την Κυριακή παντρεύεται την κόρη του και
του δείχνει τα κλειδιά του κομού, λέγοντάς του ταυτόχρονα πως επιθυμία της
σιόρας Επιστήμης είναι να του δώσει τα χίλια τάλαρα. Η Ρήνη όμως επεμβαίνει
κλαίγοντας και λέει στον Αντρέα πως μετά από αυτή την συμπεριφορά του έσβησε η
αγάπη της και δεν μπορεί να την ξαναγοράσει. Του δηλώνει ακόμη πως θα
ξενιτευτεί και θα μεγαλώσει το παιδί της μόνη της, με τη δουλειά της. Αυτόν δε
θέλει να τον ξαναδεί. Ο Αντρέας, βλέποντας τη αμετάπειστη, φεύγει από το σπίτι
της βρίζοντας για μια ακόμη φορά το χρήμα, που στάθηκε η αιτία της δυστυχίας
του.
Δεύτερη περίληψη (Μονόλογος ευαίσθητου)
Στο χρονογράφημα αυτό αναφέρεται με σατιρικό τρόπο στην ζωή ενός άντρα τον 19ο αιώνα. Ο άντρας αυτός θεωρεί μεγάλη δυστυχία κάποιος να έχει καλή καρδιά και να παραβρίσκεται σε λυπητερά θεάματα και κηδείες κλαίγοντας για αυτόν που έχασε , γιατί νευριάζει στην ιδέα ότι μία μέρα θα πεθάνει και αυτός. Ακόμη δεν μπορεί να καταλάβει πως υπάρχουν τόσο σκληροί άνθρωποι που δεν αφήνουν τους φίλους τους στην μοναξιά τους αλλά και το ότι υπάρχουν άνθρωποι που δανείζουν χρήματα στους φίλους τους με κίνδυνο να μην τα ξαναπάρουν ποτέ πίσω. Άλλη σκληρότητα υποστηρίζει δείχνουν εκείνοι που δίνουν ελεημοσύνη στον φτωχό και τον ενθαρρύνουν να ζητιανεύει και όχι να βρει καμία δουλειά. Κάποτε του ζητήθηκε από τον μητροπολίτη να συνεισφέρει σε ένα συσσίτιο για τους φτωχούς και εκείνος αρνήθηκε από την ευαισθησία του , γιατί δεν ήταν δίκαιο, κατά τα λεγόμενα του, αυτός να τρώει μπαρμπούνι και φιλέτο ενώ αυτοί να τρώνε νεροζούμι και κοιλιές. Ακόμα ένα μεγάλο δείγμα της ευαισθησίας του ισχυρίζεται ότι είναι το γεγονός ότι πήρε μια πλούσια ασχημομούρα και όχι ένα όμορφο κορίτσι που θα πήγαινε μαζί του για τα λεφτά του. Ως απόδειξη της αγάπης του προς την γυναίκα του, της έκανε την χαρά να μην παρευρεθεί ούτε λεπτό κοντά της όταν αρρώστησε και έβρισκε κάθε ευκαιρία να λείπει απ’το σπίτι. Αντίθετα με αυτήν που ξαγρυπνούσε κοντά του και τον βοηθούσε σε όλα , την χαρακτήρισε αναίσθητη.
Τρίτη περίληψη (Τα μυστήρια της Κεφαλονιάς)
Στο απόσπασμα ‘’Τα μυστήρια της Κεφαλονιάς’’ ο συγγραφέας θέτει προβληματισμούς για τον ρόλο της γυναίκας και τον θεσμό της προίκας.
Ξεκινάει μιλώντας για τις θυσίες των γονιών με σκοπό να παντρέψουν την κόρη τους. Λέγοντας πως έτσι θυσιάζουν την ίδια τους την κόρη μαζί με την προίκα. Την χρησιμοποιεί , αφαιρώντας της κάθε δικαίωμα για φυσιολογική ζωή . Στη συνέχεια με κάποια άσκοπα ερωτήματα και παρομοιώσεις αναφέρεται στο θεσμό αυτό και τον παρομοιάζει με εμπόριο. Η προίκα , μας αναφέρει , είναι πλέον μία συνήθεια που οδηγεί την ίδια την οικογένεια να μην θέλει να συνυπάρχει. Τέλος προσθέτει την δική του άποψη δίνοντας κάποιες συμβουλές για το πώς η προίκα θα έπαυε να είναι κάτι το κερδοσκοπικό.
Τέταρτη περίληψη (Της νύφης που κακοπάθησε)
Η παραλογή της ‘’ Νύφης που κακοπάθησε’’ εξιστορεί το προξενιό της Ελένης. Πρώτα αναφέρεται στο ότι μήνες της έταζαν μεγάλη προίκα από την οικογένεια της. Όταν η Ελένη παντρεύτηκε και πήγε στο σπίτι του γαμπρού, τίποτα δεν ήταν όπως της έλεγαν. Μία μέρα λοιπόν σηκώνεται και πάει στη βρύση μήπως και συναντήσει τις δούλες της. Για καλή της τύχη τις συναντάει και χωρίς να φανερωθεί ζητάει δουλεία. Οι δούλες το λένε στην κυρά τους και η Ελένη υφαίνει όπως παλιά στο δωμάτιο της. Εκεί που μοιρολογούσε την άκουσε η μητέρα της, αναγνώρισε τη φωνή της και έτρεξε αμέσως στην αγκαλιά της.
Ο θεσμός της προίκας
επιβλήθηκε για λόγους οικονομικούς και κοινωνικούς. Ποιοι νομίζετε ότι ήταν
αυτοί;(να στηριχθείτε στα κείμενα τα οποία μελετήσατε).Νομίζετε ότι είχε κάποια
θετική συνέπεια στη ζωή της γυναίκας; Θεωρείται πως έχουν εκλείψει πλήρως οι
αντιλήψεις και πρακτικές που συνδέονται με το θεσμό της προίκας;
Ο θεσμός της προίκας επιβλήθηκε για λόγους οικονομικούς και κοινωνικούς. Παλαιότερα, η προίκα ήταν ένα συνηθισμένο φαινόμενο αφού όλοι οι νιόπαντροι παντρευόντουσαν με την προϋπόθεση η προίκα της γυναίκας να αποτελεί ένα γερό θεμέλιο για τα πρώτα βήματα του ζευγαριού. Επίσης, οι γονείς της κοπέλας προσπαθούσαν να συγκεντρώσουν χρήματα , υλικά αγαθά και ό,τι άλλο ήταν χρήσιμο για να δελεάσουν έτσι τους άντρες. Σε οικογένειες οι οποίες δεν ήταν οικονομικά ισχυρές όσο άλλες ήταν απαραίτητη η συμμετοχή της γυναίκας από την παιδική της ηλικία, έτσι ώστε να συγκεντρώσουν το ιδανικό ποσό. Υπήρχαν περιπτώσεις που οικογένειες με γειτονικά χωράφια συνήθιζαν να προξενεύουν τα παιδιά τους για να επεκτείνουν τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις τους.
Σίγουρα εκτός από οικονομικούς λόγους υπάρχουν και κοινωνικοί.
Αρχικά παρατηρούμε ότι η ζωή της γυναίκας παραμένει ίδια αφού από δούλα στους γονείς της γίνεται δούλα του άντρα της. Και στις δύο περιπτώσεις ήταν κλεισμένη στο σπίτι και η μόνη διαφορά ήταν ότι ο άνδρας της την χρησιμοποιούσε ως σκεύος ηδονής ικανοποιώντας έτσι τις δικές του προσωπικές ανάγκες. Ο πιο σημαντικός λόγος ήταν ότι η προίκα επιβλήθηκε με σκοπό να αποκατασταθεί το όνομα της γυναίκας και να αποφύγει να γηροκομήσει τους γονείς της ή ακόμα να καταλήξει μοναχή, γιατί δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτό να ζήσει μόνη της. Αυτό κατέληγε σε κοινωνική αποξένωση της γυναίκας και των γονιών της από τον κοινωνικό περίγυρο.
Τελικά ο θεσμός της προίκας ήταν ένα φαινόμενο το οποίο αλλοιώθηκε και μετέπειτα εξαφανίστηκε εξαιτίας επανάστασης του γυναικείου φύλου που έγινε σταδιακά μέσα στα επόμενα χρόνια. Όμως ακόμα και στη σύγχρονη εποχή, υπάρχουν μερικοί γονείς, οι οποίοι με τη θέληση τους δίνουν ένα ποσό ή ακόμα και υλικά αγαθά για να αποκατασταθεί το ζευγάρι .
Στη σύγχρονη εποχή παρόλο που έχει αλλοιωθεί ο θεσμός της προίκας σίγουρα υπάρχουν κάποια δείγματα του φαινομένου αυτού κυρίως σε υποανάπτυκτες χώρες , στις οποίες οι γυναίκες θεωρούνται ακόμα κατώτερες . Όμως ακόμα και στην Ελλάδα οι γονείς συνεισφέρουν στα παιδιά τους χωρίς να είναι αναγκαστική η συμμετοχή τους. Με αυτόν τον τρόπο δείχνουν την αγάπη τους προς στα παιδιά τους και τους στηρίζουν στα πρώτα βήματα της καινούργιας τους ζωής εξασφαλίζοντας τους κάποια χρήματα ή ακόμα και στέγη.
Σίγουρα οι άντρες εκμεταλλεύονταν την προίκα προς όφελος τους, αφού είχαν ως απώτερο στόχο να αποκατασταθούν οικονομικά. Παράλληλα, οι γυναίκες έμεναν μέσα στο σπίτι για να ασχοληθούν με τις δουλειές του σπιτιού αλλά και την φροντίδα των παιδιών του. Από την άλλη ο άνδρας ζούσε μία ξέγνοιαστη ζωή με τα χρήματα από την προίκα της γυναίκας . Αυτό ήταν αρνητικό για την γυναίκα γιατί ήταν απόλυτα εξαρτημένη από τον άντρα και αργότερα από τα παιδιά της εκτελώντας τις εντολές που τις έδιναν.
Ο θεσμός της προίκας επιβλήθηκε για λόγους οικονομικούς και κοινωνικούς. Παλαιότερα, η προίκα ήταν ένα συνηθισμένο φαινόμενο αφού όλοι οι νιόπαντροι παντρευόντουσαν με την προϋπόθεση η προίκα της γυναίκας να αποτελεί ένα γερό θεμέλιο για τα πρώτα βήματα του ζευγαριού. Επίσης, οι γονείς της κοπέλας προσπαθούσαν να συγκεντρώσουν χρήματα , υλικά αγαθά και ό,τι άλλο ήταν χρήσιμο για να δελεάσουν έτσι τους άντρες. Σε οικογένειες οι οποίες δεν ήταν οικονομικά ισχυρές όσο άλλες ήταν απαραίτητη η συμμετοχή της γυναίκας από την παιδική της ηλικία, έτσι ώστε να συγκεντρώσουν το ιδανικό ποσό. Υπήρχαν περιπτώσεις που οικογένειες με γειτονικά χωράφια συνήθιζαν να προξενεύουν τα παιδιά τους για να επεκτείνουν τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις τους.
Σίγουρα εκτός από οικονομικούς λόγους υπάρχουν και κοινωνικοί.
Αρχικά παρατηρούμε ότι η ζωή της γυναίκας παραμένει ίδια αφού από δούλα στους γονείς της γίνεται δούλα του άντρα της. Και στις δύο περιπτώσεις ήταν κλεισμένη στο σπίτι και η μόνη διαφορά ήταν ότι ο άνδρας της την χρησιμοποιούσε ως σκεύος ηδονής ικανοποιώντας έτσι τις δικές του προσωπικές ανάγκες. Ο πιο σημαντικός λόγος ήταν ότι η προίκα επιβλήθηκε με σκοπό να αποκατασταθεί το όνομα της γυναίκας και να αποφύγει να γηροκομήσει τους γονείς της ή ακόμα να καταλήξει μοναχή, γιατί δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτό να ζήσει μόνη της. Αυτό κατέληγε σε κοινωνική αποξένωση της γυναίκας και των γονιών της από τον κοινωνικό περίγυρο.
Τελικά ο θεσμός της προίκας ήταν ένα φαινόμενο το οποίο αλλοιώθηκε και μετέπειτα εξαφανίστηκε εξαιτίας επανάστασης του γυναικείου φύλου που έγινε σταδιακά μέσα στα επόμενα χρόνια. Όμως ακόμα και στη σύγχρονη εποχή, υπάρχουν μερικοί γονείς, οι οποίοι με τη θέληση τους δίνουν ένα ποσό ή ακόμα και υλικά αγαθά για να αποκατασταθεί το ζευγάρι .
Στη σύγχρονη εποχή παρόλο που έχει αλλοιωθεί ο θεσμός της προίκας σίγουρα υπάρχουν κάποια δείγματα του φαινομένου αυτού κυρίως σε υποανάπτυκτες χώρες , στις οποίες οι γυναίκες θεωρούνται ακόμα κατώτερες . Όμως ακόμα και στην Ελλάδα οι γονείς συνεισφέρουν στα παιδιά τους χωρίς να είναι αναγκαστική η συμμετοχή τους. Με αυτόν τον τρόπο δείχνουν την αγάπη τους προς στα παιδιά τους και τους στηρίζουν στα πρώτα βήματα της καινούργιας τους ζωής εξασφαλίζοντας τους κάποια χρήματα ή ακόμα και στέγη.
Σίγουρα οι άντρες εκμεταλλεύονταν την προίκα προς όφελος τους, αφού είχαν ως απώτερο στόχο να αποκατασταθούν οικονομικά. Παράλληλα, οι γυναίκες έμεναν μέσα στο σπίτι για να ασχοληθούν με τις δουλειές του σπιτιού αλλά και την φροντίδα των παιδιών του. Από την άλλη ο άνδρας ζούσε μία ξέγνοιαστη ζωή με τα χρήματα από την προίκα της γυναίκας . Αυτό ήταν αρνητικό για την γυναίκα γιατί ήταν απόλυτα εξαρτημένη από τον άντρα και αργότερα από τα παιδιά της εκτελώντας τις εντολές που τις έδιναν.
Δευτέρα 23 Ιανουαρίου 2012
ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ – ΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΡΩΜΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
Θεσμό υπαγορευόμενο από τα κοινωνικά ήθη της αρχαιότητας και σχετιζόμενο άμεσα με το γάμο αποτελούσε η προίκα « dos » , το περιεχόμενο της οποίας ρυθμιζόταν άμεσα από τη ρωμαϊκή νομοθεσία
Ορόσημο για το δίκαιο της προίκας και γενικότερα για το οικογενειακό δίκαιο αποτέλεσε η νομοθεσία του Αυγούστου ( leges Iuliae ) κατά την κλασική περίοδο, ενώ ο Ιουστινιανός αναμόρφωσε το θεσμό της προίκας επηρεαζόμενος από ελληνικές νομικές αντιλήψεις.
Η προίκα, ως σύνολο περιουσιακών στοιχείων, απέβλεπε στην ανακούφιση των βαρών του γάμου και αποτελούσε αντιστάθμισμα του κληρονομικού μεριδίου της γυναίκας στην πατρική περιουσία.
Όταν η γυναίκα έφευγε από την οικογένεια στην οποία ως τότε ανήκε και περνούσε στην οικογένεια του συζύγου της, διακοπτόταν ο συγγενικός δεσμός κατ’αρρενογονία μεταξύ της γυναίκας και της ως τότε οικογένειάς της και η γυναίκα έχανε τα κληρονομικά της δικαιώματα πάνω στη οικογενειακή περιουσία.
Ως αντίβαρο λοιπόν, δημιουργήθηκε μία ηθική και όχι νομική υποχρέωση του εξουσιαστή (pater familias) της γυναίκας να δίνει όταν γίνει conventio in manum ορισμένα περιουσιακά στοιχεία στον άνδρα ως αποζημίωση, των οποίων ο άνδρας με αυτόν τον τρόπο γινόταν κύριος.
Το σύνολο αυτό των περιουσιακών στοιχείων ονομάστηκε dos και απέβλεπε στην ανακούφιση των βαρών του γάμου.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΕΠΕΒΑΛΑΝ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
Από καταβολής του ανθρώπινου είδους το μοντέλο πάνω στο οποίο στηριζόταν η κοινωνία (εκτός λίγων εξαιρέσεων) ήταν λίγο πολύ το ίδιο για αιώνες. Το ισχυρό αρσενικό ήταν αυτό που έπρεπε να ψάξει να βρει τροφή, να κυνηγήσει, να διεκδικήσει την «τροφή» από τους άλλους διεκδικητές – αρσενικά και να παλέψει μαζί τους αν χρειαστεί. Το ανίσχυρο θηλυκό ως επί το πλείστον ήταν επιφορτισμένο με την ανατροφή των παιδιών. Με την πάροδο του χρόνου ο άνθρωπος εξελισσόταν αλλά το μοντέλο ουσιαστικά δεν άλλαζε. Η σπηλιά μπορεί να έγινε καλύβα ή σπίτι αλλά πάντα το θηλυκό ήταν μέσα για να μεγαλώνει τα παιδιά και το αρσενικό κουβαλούσε τα αναγκαία.
Το μοντέλο αυτό διατηρήθηκε μέχρι τα μέσα περίπου του περασμένου αιώνα. Η πολιτεία, όπως είχε υποχρέωση, φρόντισε να προσαρμόσει τη νομοθεσία της σε αυτήν την κοινωνική δομή και προσπάθησε να μεριμνήσει για τους «ανίσχυρους», γι αυτούς δηλαδή που δεν είχαν τη δυνατότητα να εργασθούν. Όταν πέθαινε ο πατέρας άγαμης κορασίδος αυτή δικαιούτάν σύνταξης θανάτου μέχρι να παντρευτεί ή σε περίπτωση που δεν παντρευόταν, σε όλη της τη ζωή. Για τους ίδιους λόγους δικαιούνταν συντάξεως η χήρα θανόντος, για τους ίδιους λόγους προβλεπόταν η καταβολή διατροφής στη σύζυγο σε περίπτωση που λυόταν ο γάμος με υπαιτιότητα του συζύγου. Ακόμα και ο θεσμός της προίκας μπορεί να εξηγηθεί από τη συγκεκριμένη κοινωνική δομή. Ήταν ένα είδος οικονομικού βοηθήματος προς το γαμπρό αφού η οικογένεια της νύφης απαλλασσόταν πλέον από την υποχρέωση διατροφής της. Μέχρι και τις αρχές του 20Ου αιώνα η φροντίδα για τον γάμο των παιδιών ήταν μέλημα και καθήκον των γονιών και μάλιστα του πατέρα που φρόντιζε για την προικοδότηση των κοριτσιών της οικογένειας. Ο θεσμός της προικοδότησης στηρίζονταν στο αίσθημα της ευθύνης των γονιών να στεριώσουν οικονομικά και κοινωνικά τα παιδιά τους που έφτιαχναν καινούρια οικογένεια. Η προίκα της γυναίκας αποτελούσε την συνεισφορά της στον οικογενειακό προϋπολογισμό και μια ελάφρυνση του συζύγου από τα οικονομικά βάρη της οικογένειας.
Προίκες και προικοσύμφωνα
Στη νεοελληνική οικογένεια τα παιδιά παντρεύονταν κατά σειρά
ηλικίας.0ι θυγατέρες προηγούνταν κι ακολουθούσαν τα παλικάρια, με τη
σειρά τους κι αυτά. Ήταν ατιμωτικό για τον άντρα να παντρευτεί πρώτος
και ν’ αφήσει αδελφή μεγαλύτερη ή μικρότερη ανύπαντρη. Πολλά
παλικάρια έμεναν ανύπαντρα, γιατί δεν μπόρεσαν ν’ αποκαταστήσουν τις αδελφές τους.
Ο θεσμός της προικοδότησης των θυγατέρων είναι πανάρχαιος και
από τα ομηρικά χρόνια φτάνει μέχρι την εποχή μας .Για αιώνες
αμέτρητους από τα φυσικά και επίκτητα προσόντα της νύφης (ομορφιά,
ψυχική και πνευματική καλλιέργεια κτλ.) το πρώτο που εξεταζόταν
ήταν η προίκα της. Η απροίκιστη ήταν κοινωνικά κατώτερη και
δύσκολα βρισκόταν γαμπρός να τη ζητήσει σε γάμο.
Η γυναίκα δεν εργαζόταν. Τα βάρη του γάμου τα σήκωνε αποκλειστικά
και μόνο ο άντρας. Αυτός είχε την υποχρέωση να συντηρεί τη σύζυγό
του , ανάλογα με την κοινωνική της θέση , και να μεγαλώνει , με
ανάλογο τρόπο και πάλι , τα παιδιά του. Η προίκα της γυναίκας
αποτελούσε τη συνεισφορά της στον οικογενειακό προϋπολογισμό και
μια ελάφρυνση του συζύγου από τα οικονομικά βάρη της οικογένειας.
Από τα πρώτα βυζαντινά χρόνια ( 5ος αι. μ.Χ.) για τη σύσταση της
προίκας συντάσσονταν προικώα έγγραφα. Η συνήθεια αυτή κράτησε
σε όλη τη βυζαντινή περίοδο και συνεχίστηκε στα χρόνια της
Τουρκοκρατίας .Τα έγγραφα αυτά ονομάζονταν προικοσύμφωνα (αλλού
προικοχάρτια, αρραβωνοχάρτια κτλ.) και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας
συντάσσονταν από κληρικούς, ιερείς ή μοναχούς, που εφάρμοζαν το
οικογενειακό δίκαιο στους υπόδουλους Έλληνες. Η σύνταξή τους
γινόταν πάντα με παρουσία μαρτύρων, που ήταν υποχρεωμένοι να
υπογράψουν το προικοσύμφωνο. Το προικοσύμφωνο συντασσόταν πριν
από τον γάμο. Η προίκα παραδινόταν στον γαμπρό πριν από τη στέψη.
Περιλάμβανε είδη ρουχισμού , έπιπλα, οικιακά σκεύη, κοσμήματα, ζώα
(πρόβατα,βόδια ),νομίσματα κ.ά.. Περιλάμβανε βέβαια και όλα τα
ακίνητα ( σπίτια, αμπέλια, χωράφια, ελαιοκτήματα κτλ.),που
περιγράφονταν με κάθε λεπτομέρεια ( θέση, έκταση , γείτονες κτλ.).
Ο σύζυγος είχε την υποχρέωση να διαχειρίζεται καλά την προίκα της
συζύγου και να φροντίζει για τη διατήρηση και την ακεραιότητά της. :εν
είχε το δικαίωμα να εκποιήσει ή με άλλο τρόπο να παραχωρήσει κάποιο
από τα προικώα ακίνητα. Η κυριότητα των ακινήτων ανήκε στη σύζυγο
και μόνο την επικαρπία είχε ο σύζυγος .Αν πέθαινε ο σύζυγος ή αν
χώριζε το ανδρόγυνο, η προίκα έμενε στη γυναίκα ως ιδιοκτησία της. Αν
πέθαινε η σύζυγος, τότε ένα μέρος της προίκας κληρονομούσε ο σύζυγος
και το μεγαλύτερο μέρος κληρονομούσαν τα παιδιά. Αν το αντρόγυνο
δεν είχε αποχτήσει παιδιά, τότε η προίκα γύριζε στον προικοδότη, αν
ζούσε, ή στους νόμιμους κληρονόμους του.
Δείγμα προικοσύμφωνου, χρονολογούμενου από το 1909,είναι το
ακόλουθο, από το οποίο για ευνόητους λόγους παραλείπονται τα
ονόματα ( η γλώσσα και η ορθογραφία του προικοσύμφωνου ) :
Προικοσύμφωνον
Σήμερον την δεκάτην ογδόην του μηνός Νοεμβρίου του έτους 1909 ημέραν
της εβδομάδος Τετάρτην προσκληθείς ο υποφαινόμενος εφημέριος … εις
την οικίαν της …όπου ήτο και ο …( μέλλων γαμπρός ) ήκουσα παρ’
αυτών εγώ τε και οι μετ’ εμού προσκληθέντες συνυποφαινόμενοι τ’
ακόλουθα.
Ο κύριος …έχων θυγατέρα εις ώραν γάμου ονόματι …θέλει να
μνηστεύσει αυτήν μετά του …και προσφέρει ως προίκα της θυγατρός του
εξής.
1ον Οικίαν εις άνω μαχαλάν εντελώς τετελεσμένην πλησίον της οικίας …
(περιγράφονται λεπτομερώς οι γειτονικές οικίες ) .
2ον …7ον ( περιγράφονται λεπτομερώς τα προικιζόμενα κτήματα με τα
σύνορά τους ).
8ον Και μετρητά λίρας οθωμανικάς είκοσι αριθμ. 20.
Εν σινή, δύο τσεντερέδες, εν ταψή, δύο βυτίνες.-
Ο … ( μέλλων γαμπρός ) παραδέχεται την συμφωνίαν ταύτην και
υπόσχεται μέχρι της εποχής του γάμου θέλει τηρήσει τα καθήκοντα του
καλού μνηστήρος και ότι όταν λάβη την προίκα θα έχει μεν αυτήν υπό την
διαχείρισίν του αλλά θα φυλάτη αυτήν ως ιεράν υπό την αναπαλοτρίωτον
κυριότητα της μελούσης συζύγου του εξ αμοιβέας συγκαταθέσεως.
Ο γάμος γεννήσεται μετά τρεις μήνας από σήμερον και αν εν εκ των δύο
μερών θελήση και αποφασίση να ακυρώσει τον αρραβώνα οφείλει να
πληρώσει τω ετέρω μετζίτια αργυρά εκατον πεντήκοντα.
Οι προικίζοντες υποχρεούνται να μεταβιβάσωσι τα κτήματα προ της
εποχής του γάμου εις όνομα της μελονύμφου,οι δε μνηστήρες αμφότεροι
υπόσχονται ότι δια πάσαν είτε προ του γάμου είτε μετά του γάμου ( ω μη
γένητο) αμφισβίτησιν ή διαφοράν αφορώσαν εις την δικαιοδοσίαν της
μητροπόλεως δικαζούσης κατά τα εκκλησιαστικά νόμιμα και τα επιτόπια
έθημα.
5ιά δε τα κτήματα των ανωτέρω επειδή τυγχάνουσιν της μητρός εάν εν
περιπτώσει ζητήσουν τα ορφανά ανάλογον της μητρός των υπόσχεται ο
πατήρ κύριος … να δώση εις την θυγατέραν του … ( άλλο κτήμα ).
Επί πάσει εγένετο το παρόν ίνα χρησιμεύσει εν καιρώ δέοντι.
Εν … τη …
( Ακολουθούν υπογραφές του μνηστήρα, του προικίζοντα πατέρα και των
μαρτύρων. Για τους αγράμματους βεβαιώνουν και υπογράφουν οι
γνωρίζοντες γραφή ).
Ο θεσμός της προίκας δεν είχε καμία θετική συνέπεια στην ζωή της γυναίκας. Υπήρξε θεσμός του οποίου το κοινωνικό περιεχόμενο, οι επιπτώσεις στις οικογένειες και στις διαπροσωπικές σχέσεις καθήλωναν και κατέστρεφαν ψυχικά και οικονομικά ολόκληρες κοινωνίες.
Σήμερα ο θεσμός της προίκας έχει τυπικά και ουσιαστικά καταργηθεί. Διατηρείται μεν υπό άλλες μορφές που δεν έχουν να κάνουν μόνο με τις υποχρεώσεις της γυναίκας. «Προίκα» δίνει και ο άνδρας με τις ικανότητες και την προσφορά του σε είδος και σε χρήμα. Αλλά ως θεσμός η προίκα είναι καταδικασμένη να εκλείψει και για το λόγο ότι και ο άνδρας έχει πάψει πια να αντιμετωπίζει με τόσο φόβο και τόση δυσπιστία, όσο άλλοτε, τον γάμο (αντιθέτως τον επιδιώκει) και επειδή επίσης εκλείπει ο τύπος της άεργης κυρίας που δικαίωνε τη διατήρηση του αναχρονιστικού θεσμού. Σήμερα η γυναίκα έχει ενεργό ρόλο στην κοινωνία και μεγαλουργεί σε όλα τα επίπεδα (πολιτικό, επιστημονικό κ.λ.π) και διεκδικεί ίση μεταχείριση και θέση στον χώρο εργασίας. Το αν διατηρείται ακόμη σε κάποιες κλειστές επαρχιακές κοινωνίες, αυτό είναι μάλλον κάποια εξαίρεση, που απλώς μας θυμίζει τον κανόνα ο οποίος χάνει συνεχώς έδαφος.
Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΡΩΜΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
Θεσμό υπαγορευόμενο από τα κοινωνικά ήθη της αρχαιότητας και σχετιζόμενο άμεσα με το γάμο αποτελούσε η προίκα « dos » , το περιεχόμενο της οποίας ρυθμιζόταν άμεσα από τη ρωμαϊκή νομοθεσία
Ορόσημο για το δίκαιο της προίκας και γενικότερα για το οικογενειακό δίκαιο αποτέλεσε η νομοθεσία του Αυγούστου ( leges Iuliae ) κατά την κλασική περίοδο, ενώ ο Ιουστινιανός αναμόρφωσε το θεσμό της προίκας επηρεαζόμενος από ελληνικές νομικές αντιλήψεις.
Η προίκα, ως σύνολο περιουσιακών στοιχείων, απέβλεπε στην ανακούφιση των βαρών του γάμου και αποτελούσε αντιστάθμισμα του κληρονομικού μεριδίου της γυναίκας στην πατρική περιουσία.
Όταν η γυναίκα έφευγε από την οικογένεια στην οποία ως τότε ανήκε και περνούσε στην οικογένεια του συζύγου της, διακοπτόταν ο συγγενικός δεσμός κατ’αρρενογονία μεταξύ της γυναίκας και της ως τότε οικογένειάς της και η γυναίκα έχανε τα κληρονομικά της δικαιώματα πάνω στη οικογενειακή περιουσία.
Ως αντίβαρο λοιπόν, δημιουργήθηκε μία ηθική και όχι νομική υποχρέωση του εξουσιαστή (pater familias) της γυναίκας να δίνει όταν γίνει conventio in manum ορισμένα περιουσιακά στοιχεία στον άνδρα ως αποζημίωση, των οποίων ο άνδρας με αυτόν τον τρόπο γινόταν κύριος.
Το σύνολο αυτό των περιουσιακών στοιχείων ονομάστηκε dos και απέβλεπε στην ανακούφιση των βαρών του γάμου.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΕΠΕΒΑΛΑΝ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
Από καταβολής του ανθρώπινου είδους το μοντέλο πάνω στο οποίο στηριζόταν η κοινωνία (εκτός λίγων εξαιρέσεων) ήταν λίγο πολύ το ίδιο για αιώνες. Το ισχυρό αρσενικό ήταν αυτό που έπρεπε να ψάξει να βρει τροφή, να κυνηγήσει, να διεκδικήσει την «τροφή» από τους άλλους διεκδικητές – αρσενικά και να παλέψει μαζί τους αν χρειαστεί. Το ανίσχυρο θηλυκό ως επί το πλείστον ήταν επιφορτισμένο με την ανατροφή των παιδιών. Με την πάροδο του χρόνου ο άνθρωπος εξελισσόταν αλλά το μοντέλο ουσιαστικά δεν άλλαζε. Η σπηλιά μπορεί να έγινε καλύβα ή σπίτι αλλά πάντα το θηλυκό ήταν μέσα για να μεγαλώνει τα παιδιά και το αρσενικό κουβαλούσε τα αναγκαία.
Το μοντέλο αυτό διατηρήθηκε μέχρι τα μέσα περίπου του περασμένου αιώνα. Η πολιτεία, όπως είχε υποχρέωση, φρόντισε να προσαρμόσει τη νομοθεσία της σε αυτήν την κοινωνική δομή και προσπάθησε να μεριμνήσει για τους «ανίσχυρους», γι αυτούς δηλαδή που δεν είχαν τη δυνατότητα να εργασθούν. Όταν πέθαινε ο πατέρας άγαμης κορασίδος αυτή δικαιούτάν σύνταξης θανάτου μέχρι να παντρευτεί ή σε περίπτωση που δεν παντρευόταν, σε όλη της τη ζωή. Για τους ίδιους λόγους δικαιούνταν συντάξεως η χήρα θανόντος, για τους ίδιους λόγους προβλεπόταν η καταβολή διατροφής στη σύζυγο σε περίπτωση που λυόταν ο γάμος με υπαιτιότητα του συζύγου. Ακόμα και ο θεσμός της προίκας μπορεί να εξηγηθεί από τη συγκεκριμένη κοινωνική δομή. Ήταν ένα είδος οικονομικού βοηθήματος προς το γαμπρό αφού η οικογένεια της νύφης απαλλασσόταν πλέον από την υποχρέωση διατροφής της. Μέχρι και τις αρχές του 20Ου αιώνα η φροντίδα για τον γάμο των παιδιών ήταν μέλημα και καθήκον των γονιών και μάλιστα του πατέρα που φρόντιζε για την προικοδότηση των κοριτσιών της οικογένειας. Ο θεσμός της προικοδότησης στηρίζονταν στο αίσθημα της ευθύνης των γονιών να στεριώσουν οικονομικά και κοινωνικά τα παιδιά τους που έφτιαχναν καινούρια οικογένεια. Η προίκα της γυναίκας αποτελούσε την συνεισφορά της στον οικογενειακό προϋπολογισμό και μια ελάφρυνση του συζύγου από τα οικονομικά βάρη της οικογένειας.
Προίκες και προικοσύμφωνα
Στη νεοελληνική οικογένεια τα παιδιά παντρεύονταν κατά σειρά
ηλικίας.0ι θυγατέρες προηγούνταν κι ακολουθούσαν τα παλικάρια, με τη
σειρά τους κι αυτά. Ήταν ατιμωτικό για τον άντρα να παντρευτεί πρώτος
και ν’ αφήσει αδελφή μεγαλύτερη ή μικρότερη ανύπαντρη. Πολλά
παλικάρια έμεναν ανύπαντρα, γιατί δεν μπόρεσαν ν’ αποκαταστήσουν τις αδελφές τους.
Ο θεσμός της προικοδότησης των θυγατέρων είναι πανάρχαιος και
από τα ομηρικά χρόνια φτάνει μέχρι την εποχή μας .Για αιώνες
αμέτρητους από τα φυσικά και επίκτητα προσόντα της νύφης (ομορφιά,
ψυχική και πνευματική καλλιέργεια κτλ.) το πρώτο που εξεταζόταν
ήταν η προίκα της. Η απροίκιστη ήταν κοινωνικά κατώτερη και
δύσκολα βρισκόταν γαμπρός να τη ζητήσει σε γάμο.
Η γυναίκα δεν εργαζόταν. Τα βάρη του γάμου τα σήκωνε αποκλειστικά
και μόνο ο άντρας. Αυτός είχε την υποχρέωση να συντηρεί τη σύζυγό
του , ανάλογα με την κοινωνική της θέση , και να μεγαλώνει , με
ανάλογο τρόπο και πάλι , τα παιδιά του. Η προίκα της γυναίκας
αποτελούσε τη συνεισφορά της στον οικογενειακό προϋπολογισμό και
μια ελάφρυνση του συζύγου από τα οικονομικά βάρη της οικογένειας.
Από τα πρώτα βυζαντινά χρόνια ( 5ος αι. μ.Χ.) για τη σύσταση της
προίκας συντάσσονταν προικώα έγγραφα. Η συνήθεια αυτή κράτησε
σε όλη τη βυζαντινή περίοδο και συνεχίστηκε στα χρόνια της
Τουρκοκρατίας .Τα έγγραφα αυτά ονομάζονταν προικοσύμφωνα (αλλού
προικοχάρτια, αρραβωνοχάρτια κτλ.) και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας
συντάσσονταν από κληρικούς, ιερείς ή μοναχούς, που εφάρμοζαν το
οικογενειακό δίκαιο στους υπόδουλους Έλληνες. Η σύνταξή τους
γινόταν πάντα με παρουσία μαρτύρων, που ήταν υποχρεωμένοι να
υπογράψουν το προικοσύμφωνο. Το προικοσύμφωνο συντασσόταν πριν
από τον γάμο. Η προίκα παραδινόταν στον γαμπρό πριν από τη στέψη.
Περιλάμβανε είδη ρουχισμού , έπιπλα, οικιακά σκεύη, κοσμήματα, ζώα
(πρόβατα,βόδια ),νομίσματα κ.ά.. Περιλάμβανε βέβαια και όλα τα
ακίνητα ( σπίτια, αμπέλια, χωράφια, ελαιοκτήματα κτλ.),που
περιγράφονταν με κάθε λεπτομέρεια ( θέση, έκταση , γείτονες κτλ.).
Ο σύζυγος είχε την υποχρέωση να διαχειρίζεται καλά την προίκα της
συζύγου και να φροντίζει για τη διατήρηση και την ακεραιότητά της. :εν
είχε το δικαίωμα να εκποιήσει ή με άλλο τρόπο να παραχωρήσει κάποιο
από τα προικώα ακίνητα. Η κυριότητα των ακινήτων ανήκε στη σύζυγο
και μόνο την επικαρπία είχε ο σύζυγος .Αν πέθαινε ο σύζυγος ή αν
χώριζε το ανδρόγυνο, η προίκα έμενε στη γυναίκα ως ιδιοκτησία της. Αν
πέθαινε η σύζυγος, τότε ένα μέρος της προίκας κληρονομούσε ο σύζυγος
και το μεγαλύτερο μέρος κληρονομούσαν τα παιδιά. Αν το αντρόγυνο
δεν είχε αποχτήσει παιδιά, τότε η προίκα γύριζε στον προικοδότη, αν
ζούσε, ή στους νόμιμους κληρονόμους του.
Δείγμα προικοσύμφωνου, χρονολογούμενου από το 1909,είναι το
ακόλουθο, από το οποίο για ευνόητους λόγους παραλείπονται τα
ονόματα ( η γλώσσα και η ορθογραφία του προικοσύμφωνου ) :
Προικοσύμφωνον
Σήμερον την δεκάτην ογδόην του μηνός Νοεμβρίου του έτους 1909 ημέραν
της εβδομάδος Τετάρτην προσκληθείς ο υποφαινόμενος εφημέριος … εις
την οικίαν της …όπου ήτο και ο …( μέλλων γαμπρός ) ήκουσα παρ’
αυτών εγώ τε και οι μετ’ εμού προσκληθέντες συνυποφαινόμενοι τ’
ακόλουθα.
Ο κύριος …έχων θυγατέρα εις ώραν γάμου ονόματι …θέλει να
μνηστεύσει αυτήν μετά του …και προσφέρει ως προίκα της θυγατρός του
εξής.
1ον Οικίαν εις άνω μαχαλάν εντελώς τετελεσμένην πλησίον της οικίας …
(περιγράφονται λεπτομερώς οι γειτονικές οικίες ) .
2ον …7ον ( περιγράφονται λεπτομερώς τα προικιζόμενα κτήματα με τα
σύνορά τους ).
8ον Και μετρητά λίρας οθωμανικάς είκοσι αριθμ. 20.
Εν σινή, δύο τσεντερέδες, εν ταψή, δύο βυτίνες.-
Ο … ( μέλλων γαμπρός ) παραδέχεται την συμφωνίαν ταύτην και
υπόσχεται μέχρι της εποχής του γάμου θέλει τηρήσει τα καθήκοντα του
καλού μνηστήρος και ότι όταν λάβη την προίκα θα έχει μεν αυτήν υπό την
διαχείρισίν του αλλά θα φυλάτη αυτήν ως ιεράν υπό την αναπαλοτρίωτον
κυριότητα της μελούσης συζύγου του εξ αμοιβέας συγκαταθέσεως.
Ο γάμος γεννήσεται μετά τρεις μήνας από σήμερον και αν εν εκ των δύο
μερών θελήση και αποφασίση να ακυρώσει τον αρραβώνα οφείλει να
πληρώσει τω ετέρω μετζίτια αργυρά εκατον πεντήκοντα.
Οι προικίζοντες υποχρεούνται να μεταβιβάσωσι τα κτήματα προ της
εποχής του γάμου εις όνομα της μελονύμφου,οι δε μνηστήρες αμφότεροι
υπόσχονται ότι δια πάσαν είτε προ του γάμου είτε μετά του γάμου ( ω μη
γένητο) αμφισβίτησιν ή διαφοράν αφορώσαν εις την δικαιοδοσίαν της
μητροπόλεως δικαζούσης κατά τα εκκλησιαστικά νόμιμα και τα επιτόπια
έθημα.
5ιά δε τα κτήματα των ανωτέρω επειδή τυγχάνουσιν της μητρός εάν εν
περιπτώσει ζητήσουν τα ορφανά ανάλογον της μητρός των υπόσχεται ο
πατήρ κύριος … να δώση εις την θυγατέραν του … ( άλλο κτήμα ).
Επί πάσει εγένετο το παρόν ίνα χρησιμεύσει εν καιρώ δέοντι.
Εν … τη …
( Ακολουθούν υπογραφές του μνηστήρα, του προικίζοντα πατέρα και των
μαρτύρων. Για τους αγράμματους βεβαιώνουν και υπογράφουν οι
γνωρίζοντες γραφή ).
Ο θεσμός της προίκας δεν είχε καμία θετική συνέπεια στην ζωή της γυναίκας. Υπήρξε θεσμός του οποίου το κοινωνικό περιεχόμενο, οι επιπτώσεις στις οικογένειες και στις διαπροσωπικές σχέσεις καθήλωναν και κατέστρεφαν ψυχικά και οικονομικά ολόκληρες κοινωνίες.
Σήμερα ο θεσμός της προίκας έχει τυπικά και ουσιαστικά καταργηθεί. Διατηρείται μεν υπό άλλες μορφές που δεν έχουν να κάνουν μόνο με τις υποχρεώσεις της γυναίκας. «Προίκα» δίνει και ο άνδρας με τις ικανότητες και την προσφορά του σε είδος και σε χρήμα. Αλλά ως θεσμός η προίκα είναι καταδικασμένη να εκλείψει και για το λόγο ότι και ο άνδρας έχει πάψει πια να αντιμετωπίζει με τόσο φόβο και τόση δυσπιστία, όσο άλλοτε, τον γάμο (αντιθέτως τον επιδιώκει) και επειδή επίσης εκλείπει ο τύπος της άεργης κυρίας που δικαίωνε τη διατήρηση του αναχρονιστικού θεσμού. Σήμερα η γυναίκα έχει ενεργό ρόλο στην κοινωνία και μεγαλουργεί σε όλα τα επίπεδα (πολιτικό, επιστημονικό κ.λ.π) και διεκδικεί ίση μεταχείριση και θέση στον χώρο εργασίας. Το αν διατηρείται ακόμη σε κάποιες κλειστές επαρχιακές κοινωνίες, αυτό είναι μάλλον κάποια εξαίρεση, που απλώς μας θυμίζει τον κανόνα ο οποίος χάνει συνεχώς έδαφος.
ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ – ΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΠΡΟΙΚΑΣ
Ο θεσμός της προίκας επιβλήθηκε για λόγους οικονομικούς και κοινωνικούς. Η προίκα αποτελούσε συμβόλαιο και αιτία γάμου. Καθόριζε αν θα γίνει γάμος ή όχι και το συναίσθημα δεν έπαιρνε μέρος στην λήψη της απόφασης. Επίσης, αποτελούσε τη συνεισφορά της γυναίκας στην οικογένεια και την ελάφρυνση του συζύγου από τα βάρη της. Ήταν μια αποζημίωση στον άντρα. Όσο μεγαλύτερη η προίκα , τόσο καλύτερα. Οι άντρες δεν συμβιβάζονταν με τα λίγα , γι’ αυτό οι γονείς κάθε κοπέλας κοίταζαν να μαζέψουν όσο πιο μεγάλη προίκα μπορούσαν για να παντρέψουν την κόρη τους. Από τον γάμο κέρδιζαν και οι γονείς της οικογένειας κάτι, πέρα από το γεγονός ότι ξεφορτώνονταν την κοπέλα. Η προίκα στην ουσία αποτελεί περιουσία της γυναίκας που πρέπει να διαφυλαχθεί για την οικογένεια (τον άντρα και τα παιδιά) και από την οποία θα επωφεληθεί κυρίως ο άντρας. Η προίκα βελτιώνει επίσης τον ρόλο της γυναίκας στην οικογένεια και στην κοινωνία.
Ο θεσμός της προίκας δεν είχε θετική συνέπεια στη ζωή των γυναικών. Η προίκα μετέτρεπε τον γάμο σε μια συμφωνία/ένα συμβόλαιο ανάμεσα στις δύο οικογένειες για οικονομικούς λόγους. Η γυναίκα ήταν δούλα του άντρα και αποτελούσε μέσο για να αποκτήσει ο γαμπρός περιουσία. Ήταν απαξιωμένη καθώς υποτασσόταν στον άντρα της και δεν είχε δικαίωμα στην προίκα ούτε στην επιλογή. Βρισκόταν σε μειονεκτική θέση, στον πάτο της κοινωνικής πυραμίδας. Σε περίπτωση που η γυναίκα δεν ευχαριστούσε τον άντρα της ή η προίκα της δεν ήταν ικανοποιητική, αυτό οδηγούσε σε βασανιστήρια ,τραυματισμό, ακόμα και δολοφονία. Οι γυναίκες εκείνης της εποχής ήταν υποβαθμισμένες όχι μόνο λόγω της προίκας αλλά και λόγω της κυριαρχίας του αρσενικού φύλου.
Σήμερα, οι αντιλήψεις και πρακτικές που συνδέονται με τον θεσμό της προίκας δεν έχουν εκλείψει πλήρως. Σε μερικές περιοχές της γης τηρείται ο θεσμός της προίκας (πχ. Ινδία) μέχρι και σήμερα. Βέβαια, σε μερικές χώρες, αν και δεν επιβάλλεται, υπάρχει ακόμα. Για παράδειγμα, μερικές φορές η οικογένεια μιας γυναίκας δίνει προίκα στο νιόπαντρο ζευγάρι για να το βοηθήσει με την καινούργια αυτή ζωή. Όμως αυτό δεν επιβάλλεται. Η σημερινή αντίληψη του θεσμού της προίκας είναι ότι είναι ταπεινωτικός και εξευτελιστικός διότι επιβεβαιώνει την εξάρτηση της γυναίκας από τον άντρα και δηλώνει ότι η γυναίκα βρίσκεται σε κατώτερη θέση από αυτόν. Επίσης, ότι δεν είναι ισότιμοι μεταξύ τους και χαρακτηρίζει την γυναίκα ως δεύτερης κατηγορίας άνθρωπος.
Ο θεσμός της προίκας επιβλήθηκε για λόγους οικονομικούς και κοινωνικούς. Η προίκα αποτελούσε συμβόλαιο και αιτία γάμου. Καθόριζε αν θα γίνει γάμος ή όχι και το συναίσθημα δεν έπαιρνε μέρος στην λήψη της απόφασης. Επίσης, αποτελούσε τη συνεισφορά της γυναίκας στην οικογένεια και την ελάφρυνση του συζύγου από τα βάρη της. Ήταν μια αποζημίωση στον άντρα. Όσο μεγαλύτερη η προίκα , τόσο καλύτερα. Οι άντρες δεν συμβιβάζονταν με τα λίγα , γι’ αυτό οι γονείς κάθε κοπέλας κοίταζαν να μαζέψουν όσο πιο μεγάλη προίκα μπορούσαν για να παντρέψουν την κόρη τους. Από τον γάμο κέρδιζαν και οι γονείς της οικογένειας κάτι, πέρα από το γεγονός ότι ξεφορτώνονταν την κοπέλα. Η προίκα στην ουσία αποτελεί περιουσία της γυναίκας που πρέπει να διαφυλαχθεί για την οικογένεια (τον άντρα και τα παιδιά) και από την οποία θα επωφεληθεί κυρίως ο άντρας. Η προίκα βελτιώνει επίσης τον ρόλο της γυναίκας στην οικογένεια και στην κοινωνία.
Ο θεσμός της προίκας δεν είχε θετική συνέπεια στη ζωή των γυναικών. Η προίκα μετέτρεπε τον γάμο σε μια συμφωνία/ένα συμβόλαιο ανάμεσα στις δύο οικογένειες για οικονομικούς λόγους. Η γυναίκα ήταν δούλα του άντρα και αποτελούσε μέσο για να αποκτήσει ο γαμπρός περιουσία. Ήταν απαξιωμένη καθώς υποτασσόταν στον άντρα της και δεν είχε δικαίωμα στην προίκα ούτε στην επιλογή. Βρισκόταν σε μειονεκτική θέση, στον πάτο της κοινωνικής πυραμίδας. Σε περίπτωση που η γυναίκα δεν ευχαριστούσε τον άντρα της ή η προίκα της δεν ήταν ικανοποιητική, αυτό οδηγούσε σε βασανιστήρια ,τραυματισμό, ακόμα και δολοφονία. Οι γυναίκες εκείνης της εποχής ήταν υποβαθμισμένες όχι μόνο λόγω της προίκας αλλά και λόγω της κυριαρχίας του αρσενικού φύλου.
Σήμερα, οι αντιλήψεις και πρακτικές που συνδέονται με τον θεσμό της προίκας δεν έχουν εκλείψει πλήρως. Σε μερικές περιοχές της γης τηρείται ο θεσμός της προίκας (πχ. Ινδία) μέχρι και σήμερα. Βέβαια, σε μερικές χώρες, αν και δεν επιβάλλεται, υπάρχει ακόμα. Για παράδειγμα, μερικές φορές η οικογένεια μιας γυναίκας δίνει προίκα στο νιόπαντρο ζευγάρι για να το βοηθήσει με την καινούργια αυτή ζωή. Όμως αυτό δεν επιβάλλεται. Η σημερινή αντίληψη του θεσμού της προίκας είναι ότι είναι ταπεινωτικός και εξευτελιστικός διότι επιβεβαιώνει την εξάρτηση της γυναίκας από τον άντρα και δηλώνει ότι η γυναίκα βρίσκεται σε κατώτερη θέση από αυτόν. Επίσης, ότι δεν είναι ισότιμοι μεταξύ τους και χαρακτηρίζει την γυναίκα ως δεύτερης κατηγορίας άνθρωπος.
Κυριακή 15 Ιανουαρίου 2012
ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ -ΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΙΚΑ
ΧΡΙΣΤΙΑΝΑ ΚΡΗΤΙΚΟΥ
Η τιμή και το χρήμα
Εργασία 2η
Η Ρήνη αντιστέκεται στις κυρίαρχες αντιλήψεις και το πρότυπο της γυναίκας της εποχής της διότι παραδέχεται την αγάπη και το ενδιαφέρον της για τον Αντρέα, πράγμα που θεωρούσαν κακό εκείνη την εποχή. Επίσης, είχε το θράσος να αφήσει τον Αντρέα μέσα στο σπίτι την ώρα που έλειπαν οι γονείς της, ενέργεια την οποία θα χαρακτήριζαν λάθος οι άνθρωποι της εποχής και θα κατέκριναν. Το γεγονός ότι δεν ξύπνησε νωρίς δίνει την εικόνα ότι δεν ήταν σύμφωνο με το σωστό γυναικείο πρότυπο της εποχής δηλαδή ότι οι γυναίκες πρέπει να ξυπνούν από τα χαράματα για να κάνουν τις δουλειές του σπιτιού και να είναι σωστές νοικοκυρές. Συμπληρωματικά, η Ρήνη αμφισβητεί τον θεσμό της προίκας από τη στιγμή που λέει στον Αντρέα να την παντρευτεί χωρίς χρήματα ή μόνο με όσα πρόσφερε η μητέρα της. Αναφέρεται και στο γεγονός ότι δεν έχει ανάγκη κάποιον άντρα στη ζωή της γιατί είναι εργατική ενώ η αντίληψη της εποχής ήταν ότι η γυναίκα δεν είναι ανεξάρτητη αλλά εξαρτημένη από τον άντρα.
Εργασία 1η
Γύρω στα 1880 οι συγγραφείς στράφηκαν προς το διήγημα και δεν έδειχναν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο μυθιστόρημα καθώς η πεζογραφία (επηρεασμένη από τον Νατουραλισμό και τον Ρεαλισμό) βρισκόταν στην ακμή της. Κύριο χαρακτηριστικό της Νέας Αθηναϊκής Σχολής είναι η τάση που είχαν οι συγγραφείς να γράφουν για την πραγματικότητα, την αλήθεια με αντικειμενικότητα . Όλα αυτά επιτυγχάνονταν με την αποφυγή της παρουσίας του αφηγητή στο διήγημα, τη χρήση τριτοπρόσωπης αφήγησης και την αφήγηση χωρίς εστίαση. Στην Ευρώπη, χώρος του ρεαλιστικού μυθιστορήματος είναι η πόλη και οι κοινωνικοοικονομικές αντιθέσεις των στρωμάτων της και ο συγγραφέας κρίνει την αστική κοινωνία. Η ελληνική λογοτεχνία επηρεασμένη από τον Νατουραλισμό υιοθετεί το ηθογραφικό διήγημα το οποίο είναι πηγή πληροφοριών της ελληνικής υπαίθρου και των ειδυλλίων των κλειστών κοινωνιών της. Η Τιμή και το Χρήμα ανήκει στα πλαίσια της σχολής αυτής με αποτέλεσμα να έχει και κάποια από τα κύρια χαρακτηριστικά της. Το αφήγημα είναι ένα διήγημα βασισμένο στην εποχή εκείνη.Στο κείμενο ο Θεοτόκης αφηγείται τα γεγονότα σε τρίτο πρόσωπο και δεν παίρνει μέρος ο ίδιος. Παρουσιάζει το ειδύλλιο της Ρήνης και του Ανδρέα σε μια κλειστή, μικρή κοινωνία και την εξάρτησή του ειδυλλίου αυτού από τα χρήματα και το ήθος των ηρώων. Η Ρήνη κατηγορεί τον Ανδρέα ότι πάει να ‘’αγοράσει’’ την αγάπη αφού δεν την παίρνει χωρίς προίκα. Δείχνει έτσι την αντίθεση μεταξύ του χρήματος και της τιμής.
Η τιμή και το χρήμα
Εργασία 2η
Η Ρήνη αντιστέκεται στις κυρίαρχες αντιλήψεις και το πρότυπο της γυναίκας της εποχής της διότι παραδέχεται την αγάπη και το ενδιαφέρον της για τον Αντρέα, πράγμα που θεωρούσαν κακό εκείνη την εποχή. Επίσης, είχε το θράσος να αφήσει τον Αντρέα μέσα στο σπίτι την ώρα που έλειπαν οι γονείς της, ενέργεια την οποία θα χαρακτήριζαν λάθος οι άνθρωποι της εποχής και θα κατέκριναν. Το γεγονός ότι δεν ξύπνησε νωρίς δίνει την εικόνα ότι δεν ήταν σύμφωνο με το σωστό γυναικείο πρότυπο της εποχής δηλαδή ότι οι γυναίκες πρέπει να ξυπνούν από τα χαράματα για να κάνουν τις δουλειές του σπιτιού και να είναι σωστές νοικοκυρές. Συμπληρωματικά, η Ρήνη αμφισβητεί τον θεσμό της προίκας από τη στιγμή που λέει στον Αντρέα να την παντρευτεί χωρίς χρήματα ή μόνο με όσα πρόσφερε η μητέρα της. Αναφέρεται και στο γεγονός ότι δεν έχει ανάγκη κάποιον άντρα στη ζωή της γιατί είναι εργατική ενώ η αντίληψη της εποχής ήταν ότι η γυναίκα δεν είναι ανεξάρτητη αλλά εξαρτημένη από τον άντρα.
Εργασία 1η
Γύρω στα 1880 οι συγγραφείς στράφηκαν προς το διήγημα και δεν έδειχναν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο μυθιστόρημα καθώς η πεζογραφία (επηρεασμένη από τον Νατουραλισμό και τον Ρεαλισμό) βρισκόταν στην ακμή της. Κύριο χαρακτηριστικό της Νέας Αθηναϊκής Σχολής είναι η τάση που είχαν οι συγγραφείς να γράφουν για την πραγματικότητα, την αλήθεια με αντικειμενικότητα . Όλα αυτά επιτυγχάνονταν με την αποφυγή της παρουσίας του αφηγητή στο διήγημα, τη χρήση τριτοπρόσωπης αφήγησης και την αφήγηση χωρίς εστίαση. Στην Ευρώπη, χώρος του ρεαλιστικού μυθιστορήματος είναι η πόλη και οι κοινωνικοοικονομικές αντιθέσεις των στρωμάτων της και ο συγγραφέας κρίνει την αστική κοινωνία. Η ελληνική λογοτεχνία επηρεασμένη από τον Νατουραλισμό υιοθετεί το ηθογραφικό διήγημα το οποίο είναι πηγή πληροφοριών της ελληνικής υπαίθρου και των ειδυλλίων των κλειστών κοινωνιών της. Η Τιμή και το Χρήμα ανήκει στα πλαίσια της σχολής αυτής με αποτέλεσμα να έχει και κάποια από τα κύρια χαρακτηριστικά της. Το αφήγημα είναι ένα διήγημα βασισμένο στην εποχή εκείνη.Στο κείμενο ο Θεοτόκης αφηγείται τα γεγονότα σε τρίτο πρόσωπο και δεν παίρνει μέρος ο ίδιος. Παρουσιάζει το ειδύλλιο της Ρήνης και του Ανδρέα σε μια κλειστή, μικρή κοινωνία και την εξάρτησή του ειδυλλίου αυτού από τα χρήματα και το ήθος των ηρώων. Η Ρήνη κατηγορεί τον Ανδρέα ότι πάει να ‘’αγοράσει’’ την αγάπη αφού δεν την παίρνει χωρίς προίκα. Δείχνει έτσι την αντίθεση μεταξύ του χρήματος και της τιμής.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)